Verachtelijk volk. Hij ziet ze wel gaan, met hun gewatteerde jassen, weerspiegelende zonnebrillen en de zelfgenoegzame wijze waarop ze hun koffersets rollen. Proleten zijn het, patsers. En daar dan: duistere snuiters uit godweetwaar die godweetwat van plan zijn, zodra ze binnen zijn. Even verderop: een jong mokkel met drie kinderen, nog geen geld om zich fatsoenlijk te kleden, maar wel met de bijstand naar de zon natuurlijk. Ziek is het hier. Hoe is het toch zover gekomen? En hij maar werken voor de baas, een leven lang. Godsammeliefhebbe, wat een gorigheid.

Hij komt graag op het vliegveld. Koffie drinken, mensen kijken, zijn observatievermogen scherpen. In zijn notitieblokje houdt hij bij wat hem opvalt. Dat is heel wat. Zelf zegt hij er allemaal geen mening over te hebben. Maar desgevraagd houdt hij graag een vertoog over de obsceniteit, liederlijkheid en wetteloosheid waaraan zijn land ten onder gaat.

Het is een hobby.

Elke ochtend, wanneer ze naar de kantoorboekhandel wandelt om een krant te kopen, een ernstig achterhaalde gewoonte die ze om principiële redenen altijd heeft vastgehouden, kijkt ze even over de muur van het sinds onheuglijke tijden gesloten kerkhof. En elke ochtend hoopt ze met verhulde opwinding stiekem iets te ontdekken, bijvoorbeeld dat ergens een graf open staat. Al is het maar een centimeter. Maar het enige wat verandert zijn de struiken en de bomen, stoïcijnse getuigen van het meedogenloos voortschrijden der seizoenen.

In vergane eeuwen hebben familieleden er gestaan aan randen van dampende kuilen om de overblijfselen van geliefden aan de vergetelheid prijs te geven. Ze prevelden beloften. Misschien in zwaar zwart velours met kanten afzetting. Een herinnering. Ze is weer jong en ziet de goedgeklede mensen langs de Seine lopen, op weg naar een kiosk. De zon schijnt er.

Ze schudt haar paraplu uit en stapt de winkel binnen.

De lamp flikkert bij het inschakelen. Kort, maar net iets langer dan gisteren. Het is een led-lamp. Die zou jaren mee moeten gaan. Alles is vergankelijk, en vaak brozer dan je denkt, is zijn eerste ochtendgedachte. Zijn tweede, meteen erachteraan: We worden bij de neus genomen door het grootkapitaal. Glimlachend erkent hij dat deze twee bijna onwilleurig opwaaiende gedachten voor de onbekende een aardige staalkaart zijn voor zijn levensvisie. Het zal niet lang meer duren tot de lamp het met een laatste kosmische flits begeeft. Een identieke nieuwe zal weer wel onbeschoft veel duurder zijn.

Hij kan zich er maar moeilijk bij neerleggen. Voor een ogenblik ziet hij zichzelf als een Dickensiaanse creatuur, de kaars uitblazend, hand op de geldbuidel, het met een slaapmuts gekroonde hoofd schuddend. Hij glimlacht opnieuw. De lamp drukt hij weer uit. Hij zal de flikkering vergeten, tot het volgende lichteisende moment.

De broosheid zwelt aan.

Naargeestig is de nacht. Eerlijk is hij te moe om zich te verweren tegen de opdringende beelden en gedachten. Wat zich buiten hem manifesteert als duisternis, transformeert in hem tot beklemming. Tot half vier, heeft hij met zichzelf afgesproken. Zijn lijf heeft ook rust nodig. Na nog veertig minuten gaat hij op de bedrand zitten, knipt een lampje aan, wrijft zich in de ogen. Hij blijft hen zien, de overledenen, als dansende maskers. Ze roepen hem. Hij weet dat hij bij hen hoort, en het voelt als lafheid, verraad, hier in een bed te liggen, te leven, een toekomst te overwegen.

De huisarts vroeg hem of hij niet lijdt aan nachtmerries. Hij zweeg en keek alleen maar naar de muur. Met welke woorden zou hij haar... Er bestaat een onbreekbare glazen plaat tussen haar en hem. Elke ademteug is een getuigenis. Het glas beslaat aan zijn kant.

Dat ziet ze.

Een uitnodiging heeft ze niet ontvangen, maar ze weet het natuurlijk wel. Het dorp is te klein voor geheimen, te hol voor gefluister. De leugens, het kwaadspreken, minuscule scheve schaatsen van een voorouder als exemplarisch presenteren voor haar eigen promiscuïteit, ze is ermee geteisterd sinds haar voornemen te scheiden dorpskundig werd. Haar ex had de schijn mee, zelfs de kinderen trokken partij voor hem, enkel en alleen omdat zijzelf tegenover hen geen kwaad sprak over hem, terwijl hij de tweeling op dagelijkse basis vergiftigde met smeerlapperij die eerder leek voort te komen uit zijn zieke geest, dan uit de samenleving met haar.

Zijn blinde ambitie, die elke poging tot liefdevolle toenadering tijdens hun huwelijk fnuikte, is nu onvermijdelijk uitgemond in het voorzitterschap van de biljartvereniging. Als ze aan hem denkt, wat vaker gebeurt dan ze zou willen, ziet ze een eenzame kleuter met te duur speelgoed.
  
Zij is geen barbie.

In tegenstelling tot wat de enkele verdwaalde toerist wellicht meent, is café ‘Kerkzicht’ niet de oorspronkelijk naam van zijn zaak. De hang naar nostalgie in de jaren 2000 deed hem besluiten het café te hernoemen, toen het bedehuis aan de overkant van de straat gesloten werd onder schel protest van dorpsbewoners die weliswaar nooit een kerkdienst bijwoonden, maar wel vonden dat het erbij hoorde. Zijn oudoom begon na de Eerste Wereldoorlog in het pand koffiehuis ‘De Nieuwe Wereld’, dat door zijn vader in 1968 werd omgetoverd tot een in de regio roemruchte dans- en muziektent onder de naam Beatclub ‘De Boogieschuur’.

Muziekstijlen kwamen en gingen, de verenigingen bleven. Leden van de fanfare, dames van de naaiclub, biljarters van ‘De Pomerans’, allen vinden ze er schrale troost en een gewillig oor. Ze verheerlijken hun eigen verleden, klagen over de bloemist, zeiken over de kroketten.

Elke bestuurswissel wordt uitgevochten met zijn inboedel.

Het kost hem geen enkele moeite om zijn eerste schreden levendig voor zich te zien; hij was twaalf, opgewonden en enthousiast, zag de kansen, voelde de bittere tegenwerkingen, de roes tegenstanders te verslaan, op het groene laken en daarbuiten. Nooit hoefde hij te twijfelen aan zijn gelijk, het is nog steeds een vanzelfsprekendheid. Soms meent hij dat de goden zelf hem de hand boven het hoofd houden. Hij voelde al jong bestemd te zijn voor iets voortreffelijkers dan eeuwige armzaligheid. De biljartwereld, waarin zijn vader hem introduceerde, bood hem die mogelijkheid.

​Al die voorbestemdheid komt vandaag samen, nu de kosmos haar zwaartepunt vindt in café ‘Kerkzicht’. Het vorig bestuur – zwak, corrupt – heeft hij manmoedig weggevaagd. De leden waren terecht onder de indruk. Hier is iets nieuws. Andere verenigingen zullen ‘De Pomerans’ weer vrezen. Zijn eerste besluiten: dikkere kroketten, traditionelere jubileumboeketten, de afmetingen voor zijn portret.

De middenstand kust zijn kont.

Tijdens het knopen van zijn das ontweek hij zijn eigen blik in de spiegel. Hij had zich ongans gezocht naar de stropdas die hij eens gekocht had voor de vijfentwintigjarige bruiloft van zijn ouders. Na een uur was het kreng opgedoken achterin een kast in de berging. Hij moet zich nog haasten. Met een bedenkelijk gezicht snuffelt hij aan het colbert van zijn pak en trekt het aan. Hij niest, wrijft met zijn zakdoek over de neuzen van zijn schoenen. Dat ziet er best oké uit. Bovendien is de verlichting in café ‘Kerkzicht’ gelukkig niet best.

​Uit de winkel grist hij haastig het draconisch boeket mee dat hij gestoken heeft voor de gelegenheid. Jarenlang verzorgde hij de boeketten voor alle gelegenheden van biljartvereniging ‘De Pomerans’. De nieuwe voorzitter die vandaag in het zadel gehesen wordt – achterbakse linkmiegel – heeft gedreigd een andere, bevriende, bloemist aan te trekken.

Een rozenoorlog lijkt onafwendbaar

Het is net Italië, denkt hij, kijkend naar het stuk mandarijnenschil dat hij zojuist afgepeld heeft. Of althans, een kaart van Italië. Buiten is er vorst aan de grond, maar de zon komt ongehinderd op en verlicht met mediterrane flair het aanrecht. Ongevraagde relikwieën – slachtafval – van vakantiereizen borrelen omhoog uit de afgrond van het verleden. Hij ruikt warme tomaten met verse kruiden, olijfolie onder hun handen geperst, brood recht uit een steenoven, gescheurd en aangegooid door de panettiere zelf.

Hij steekt nog een partje mandarijn in zijn mond en kauwt op zijn herinneringen. Wat is er nu eigenlijk zo benauwend aan, probeert hij zichzelf te bedaren, wat is er vals aan deze idyllische beelden. Peinzend kijkt hij de tuin in. De zon schijnt, maar het is ijskoud. Ja. De beelden zijn waarachtig, maar ze vormen een bordkartonnen decor. Ze zeggen niets over het script.

Improviseren kwam niet in hem op.

Niets. Dat is het eerste wat ze ziet als ze de gordijnen van haar slaapkamer openschuift. Dikke, wattige mist hult de wereld in een wolk van nietweten. In tegenstelling tot wat ze zou verwachten, ervaart ze diep in haar onderbuik het gebrek aan uitzicht en perspectief als geborgen, niet als bedreigende onzekerheid. Voor nu hoeft ze zich niet te verhouden tot die gecompliceerde aardkloot. De laatste maanden is ze steeds vaker angstig. De radio, de televisie, gesprekken met collega’s, buren, ze ontwijkt ze inmiddels liever. Soms benijdt ze wie vroeger onbeschaafde inboorlingen genoemd werden, onontdekt in bekoorlijke onwetendheid.

​Halverwege de trap naar beneden gaat ze op een trede in de hoek zitten. Ze trekt haar knieën op en slaat haar armen om haar torso. Wat als ze de hele dag zo zou blijven zitten? Tussen uitzichtloosheid en verwachting. Ik meld me ziek, komt in haar op.
 
Ze moet brood smeren.