Het duizelt hem. Nog vier minuten. Hij holt de trap op, een stuk ontbijtkoek half in zijn mond, met beide handen tracht hij de knopen van zijn overhemd in de juiste gaatjes te duwen. Onderwijl loopt speeksel tussen mondhoek en ontbijtkoek naar buiten. De laptop, zijn portfolio, waar is zijn telefoon, wat was ook weer het adres? Nog drie minuten. Halverwege de trap stopt hij abrupt, zet zijn linkervoet drie treden hoger om zijn veter te strikken. Zijn lichaam beantwoordt aan de traagheid van massa, beweegt voort, hijgend grijpt hij naar de leuning.

Mis. Zijn schreeuw wordt gesmoord in plakkerige speekselontbijtkoekbrei. Hij komt tot stilstand op de onderste trede. Hoesten. Nog twee minuten. Onder zijn donkerblauwe rechtersok steekt een felle pijn. God, niet nu, niet vandaag. Hinkend beweegt hij zich naar zijn bed, strikt daar zijn rechterschoen. Nog één minuut. Misschien een gestreepte stropdas?

Eén ogenblik kan een leven bepalen.

Ze moet zich overgeven. Uiteindelijk zál ze zich moeten overgeven. De machten waaraan zij onderworpen is, oefenen hun grillige tyrannie uit met kille precisie. Ze heeft het geweten sinds ze haar eerste naïviteit verloor, en daarna zoveel meer. Ze heeft erover proberen te schrijven, het leverde enkel het soort sentimenteel proza op waaraan ze zelf zo’n felle hekel kreeg, niet de krachtige boodschap die ze de over de wereld wilde schreeuwen. Ze heeft geen talent voor lijden, en ook niet om dat lijden vruchtbaar te maken. Haar verdriet is meerlagig, zegt ze zelf.

Het middaguur brengt verlichting. Er is lunch, er komt bezoek. Samen wandelen ze rond de plas. De indringende stank van algen, een pad die wegspringt, meeuwenschijt op de reling van de vernieuwde houten brug, dat alles vermindert haar wanhoop voor even. Het is heerlijk. Ongepland laat ze zich vastpakken en omhelzen.

Dan slaat de angst weer toe.

Met de lichten doven tevens de snaterijen. De capaciteit van de grote zaal is twaalfhonderdvijftig zitplaatsen. Desondanks zit hij er binnen enkele seconden even alleen als veertig jaar eerder op zijn tienerkamer. Het applaus bij opkomst gelijkt de ruis van de casetterecorder. Hij ziet de solist spelen, en tegelijk zichzelf op zondagmiddag in de keuken van zijn oma, de partituur tussen het glas sinas en het schoteltje met de gevulde mergpijp. Door de tralies van de notenbalken heen hoorde hij in zijn hoofd de muziek. Die gaf hem uitzicht op een vrije, stralende wereld waar je niet gekleineerd werd, maar gezien. Of althans het sterke vermoeden dat er zoiets achter een ijzeren horizon moest bestaan.

Hoeveel verschillende werelden, voorvallen, geschiedenissen, pijnen worden in deze concertzaal opgeroepen? Er is magie in het spel. Passie heeft niet voor niks twee betekenissen. Hij beleeft ze vandaag.

De solist buigt: Geef mij je pijn.

Slechts zo nu en dan drijft er traag een kleine wolk voorlangs de smalle maansikkel. Onbereikbare sterren stellen de mythische figuren tentoon die de geschiedenis willekeurig aan hen hechtte. In de verte het aanhoudende lage geruis van nachtelijk vrachtverkeer, als dreigende herinnering aan het grote web waarvan hij ongevraagd deel uitmaakt; nabij het geruststellend geritsel van nachtelijk ongedierte dat hij tot woede van zijn buren niet poogt te bestrijden. Langzaam wandelt hij door de dichte begroeiing in zijn achtertuin. Zijn hart klopt wollig in zijn buik.

Geluk overvalt hem. Even plots als een verkeersongeval op een zondagse zijweg. Hij houdt in. En met hem stopt het universum. De maansikkel, de trage mythen, hun eeuwige circelbeweging is onderbroken. Zolang hij het wil. Aan het geritsel en geruis komt een einde, alle verbanden zijn opgeheven. Als hij zijn ogen weer opent zal alles weer zijn zoals het was.

Hij opent zijn ogen.

De brutaliteit. Zijn handen trillen als hij een winkelwagentje uit de rij trekt. Ze moeten het verbieden. En dan de hoogmoed je te behandelen alsof je een gevoelloos onmens bent. Zonder mededogen. Snel kijkt hij achterom en ziet hoe de twee collectanten – studenten waarschijnlijk – gewapend met een tablet buiten een volgende klant overvallen. Bij de schuifdeuren hebben ze een reclamebord opgesteld waarop foto’s van magere kinderen met grote ogen.

‘Meneer, mogen wij u iets vragen?’ Het is geen echte vraag, maar de opmaat voor een professioneel opgezette poging tot emotionele chantage met als doel hem geld te ontfutselen. Dat is zijn mening, en dat is zijn antwoord. De studenten kijken verontwaardigd. Laat het groot onrecht hem dan koud? Het probleem, probeert hij nog, is niet het onderwerp, maar de gelegenheid. Hij ziet achter zich een onthutste buurvrouw haar portemonnee tevoorschijn halen.

‘Wij hebben liever dat u de QR-code gebruikt’, hoort hij.

De zegen en de vloek. Mopperend duwt hij nog iets harder, maar het wieltje blijft onwrikbaar. Idioten van de gemeente. Hij kijkt voorzichtig omlaag – verlies je evenwicht niet – naar de ongelijk liggende trottoirtegels. Bedachtzaam doet hij een stap achterwaarts, eerst links dan rechts, en geeft vervolgens zijn armen een kleine zijwaartse beweging in de hoop de rollator naar de andere kant te manoeuvreren. De wielen blijven stug staan. Hij weet het wel, het zwenkmechanisme zit te recht boven de wielassen. Het is een domme constructiefout. Hijgend en tierend draait hij zich om en zet zich neer op het kunststof plankje.

Als ze hem in zijn atletische jaren hadden kunnen laten voelen dat dit zijn voorland was, hoe onmogelijk de eenvoudigste dagelijkse routines zouden worden, dan… ja wat dan? Had hij een overdosis doping genomen? Was hij van het dak van het stadion gedoken?

Hij veracht voorbijgangers die hem meelevend aankijken.

Vergeten en vergeten worden. Op een warme ochtend de deur uitstappen en verdwijnen in de mist van de geschiedenis. Opgenomen in de onzichtbare brei van allen die voorbij zijn. Mmmmm… Hij voelt aan zijn voeten, blaast wat schilfers de kamer in. Er is niets dat hem hier houdt, dat hem bindt aan dit huis, deze stad, deze mensen. Aan zichzelf. Hij verloor de jongen in hem, het kind dat zo vurig kon verlangen naar de volgende dag, naar het spel, de knikkers. Als hij de kamer inkijkt, ziet hij niet meer wat hij toen zag: mogelijkheden.

Nu vult beperking de ruimte, die op hem drukt als een schrootpers op autokarkassen. Op de achtergrond hoort hij de wekker piepen. Hij heeft nergens meer om heen te gaan, maar de wekker blijft hij zetten. Om tien over half acht. Een herinnering dat ook de tijd hem moet vergeten.

Onzichtbaarheid is een opgave.

Een daalder. Een Utrechtse leeuwendaalder. Uit 1594. Het transparant plastic doosje zet hij met beide handen op de eettafel als een op scherp staand explosief. De voorzichtigheid is gespeeld, het ontzag authentiek. Vierhonderd jaar voor zijn geboorte ging deze munt door de handen van handelaren in Europa, de Levant, de Nieuwe Wereld. Slaven werden ermee gekocht, kanonnen, scheepstuig, maar ook papier voor liefdesbrieven, honing, kaneel. Als hij het doosje opent ruikt hij het bijna, alsook het leer van de buidel waarin de daalder bewaard werd aan de riem van een wereldreiziger die Harmen Waddinxzoon heette, of Omar Pasha. 

Hij zou zo graag aan iemand willen vertellen hoe de munt in zijn bezit kwam, dat de dollar ervan is afgeleid, evenals munten in Roemenië en Bulgarije, wat de waarde ervan is, welke sensatie hem overspoelt wanneer hij het zilverstuk tussen zijn vingers klemt.

Hij zou zijn daalder geven voor een gesprek.