Godsgruwelijk genoeg had hij ervan. Elke ochtend diezelfde trap af, de hele dag tegen dat afgeleefde meubilair aankijken, het plafond met zijn net niet recht getexte banen, de geluiden van de buren, de vaas met zijn bruingroene vlek. Na vijfendertig jaar walgde hij van dat alles. Hoe had hij al die jaren kunnen leven? Op deze manier? Hij keek naar zichzelf en zag een kadaver in een vermolmde tombe. Het stonk er naar vergankelijkheid. Hij moest verrijzen uit dit doods bestaan.

Zijn nieuwe appartement ziet uit over de stad. In de verte kijkt hij neer op de buitenwijk waar zijn tombe stond. Het ruikt naar rechtgebaande verf en fris afgeleverde meubels. De eerste weken leeft hij in een opgetogen roes. Een nieuw leven. Maar hij is een Orpheus. Hij rent het dodenrijk uit, maar kijkt achterom. Hij verloor meer dan hij wilde achterlaten. Wat heeft hij hier?

Een ontheemd leven.

Er zijn ook goede dagen. Zeker zijn er ook goede dagen. Die dagen waarop je bij wijze van spreken als in een tekenfilm met je knuisten je ogen uitwrijft, monter je bed uitspringt en het volgende moment toegewuifd wordt door een zonbeschenen postbode. Dergelijke lieden – en hun postbezorgers trouwens ook – zijn doorgaans egaal roze, vertonen geen haargroei op ongewenste plaatsen en worden niet geteisterd door eigenaardige oneffenheden. Precies daar loopt de vergelijking mank, vreest hij. Maar niettemin zijn dat de goede dagen.

Vandaag is een matige dag. Het kan gewis veel beroerder. Hij kan zelfstandig overeind komen, naar de wc schuifelen en weer terug. Hij kan de radio verdragen, en de thuishulp. Ook die is zonbeschenen, zelfs wanneer het regent als een oordeel. Een snee brood besmeren of de post oprapen zit er vandaag echter niet in. Hij deed het zo graag: verwachtingsvol de post oprapen.

Het brood dik beleggen.

‘Ach, het is maar een kleinigheidje,’ zegt ze tegen de een, ‘Als ik er jou gelukkig mee kan maken, dan ben ik het ook,’ tegen een ander, of ‘Hier, gewoon omdat je bent wie je bent,’ tegen een derde. Haar leven is van lieverlee gaan bestaan uit het plezieren van anderen. Kleine kadootjes weggeven, complimentenkaartjes uitdelen op straat, met zorg ingepakte presentjes bij mensen voor de deur achterlaten. Haar grootste geschenk is de veranderende blik van de ontvanger. Vermoeide mensen die openbloeien, geïrriteerden die een onverwachte lach produceren.

Haar hart groeit bij elke daad van onverplichte goedheid. Maar vrijwillig is zij niet. Een teerachtige donkerte schuilt diep in dat hart. Vanuit die diep verborgen poel roept een zwarte schim haar toe: ‘Je bent een slecht kind, je kunt niks, was je maar niet geboren!’ Ze moet blijven rennen, ze zal blijven geven. Tot ze neervalt.

En het is niet genoeg.

Een waaier van vermiljoen. Hij vloekt – niet het gedempte uiten van ongenoegen dat hij van zijn moeder leerde –, sist en blaast, maar enkel wat pulver verplaatst zich over het papier. De gebroken potloodpunt probeert hij te pincetten tussen linkerduim en -wijsvinger. Pas na vier pogingen houdt hij het corpus delicti in zijn handpalm. Zijn nagels zijn te kort. Vanaf een afstand schouwt hij de schade die het breken op de tekening heeft aangericht. Het is erg, het is heel erg, fluistert hij. Gummen is geen optie. Hij vreest een total loss.

Van het aanrecht pakt hij een glas water. Langzaam laat hij het vocht over zijn tong lopen. Tegelijk kijkt hij steels naar het betekende vel op de keukentafel. Hij kan slecht verkroppen dat hij niet adequaat in staat is zijn gedachten op papier te zetten, de beelden in zijn hoofd te materialiseren.

Vooral zijn zelfbeeld knakt en verwaait.

Als er al een familiegeheim is, dan ben ik het zelf, denkt hij geamuseerd terwijl hij het tijdschrift dichtslaat. ‘Elke familie draagt een duister geheim met zich mee’, was de kop van het artikel waarmee een gevierde media-psycholoog de onnozele lezer de stuipen op het lijf joeg, om die stuipen vervolgens meteen met zelfhulptips te dempen. Hij legt het tijdschrift terug op het tafeltje in de wachtkamer waarin hij inmiddels drie kwartier zit. De inrichting probeert het stellige vermoeden te wekken dat er niets aan de hand is, maar wie er zit weet beter.

De deuren leiden naar spreekkamers die fungeren als de graven waarin geheimen tot zwijgen worden gebracht. Pasteltinten en subsidiekunst masseren het bezwaard gemoed. Misschien had hij naar een jurist moeten gaan, in plaats van een dokter. Wat als er geen geheim is? Kan hij nog snel iets verzinnen?

Een vrouw wordt geroepen. Ze kijkt bezwaard. Godzijdank.

Ze heeft zichzelf vanochtend toegestaan laat uit bed te komen. Het was ruim na tienen toen ze de sleutel van de tuindeur omdraaide. Onder normale omstandigheden is dat onbestaanbaar. Zwijgend zit ze op de plastic rotanstoel aan de terrastafel. Ze staart naar de karaf die ze mee naar buiten heeft genomen. Haar leven schijnt haar opeens toe als een karaf water. Het is er wel, maar je kijkt er dwars doorheen. Het glas, het water, de ijsblokjes; ze lijken zo vluchtig.

Het is stil in haar tuin. Aan de achterkant van de karaf kruipt een torretje omhoog. De breking van het licht toont haar een enorm, monsterlijk gedrocht dat de halve karaf vult. Ze schrikt en versteent. De golf van gisteravond overspoelt haar opnieuw. Het was een doorzichtig moment. Het was alles, en tegelijk niets. Het telefoongesprek, de mededeling, de verwarring, het definitieve zwijgen.

Ze probeerde water vast te houden.

De wereld is vanochtend een uitgelopen aquarel. Minstens de straat en het plantsoen dat hij vanuit het venster ziet wanneer hij de houten luiken optrekt. Ze kraken als opgedroogd aquarelpapier. Hij staat met zijn handen op zijn rug, kijkt naar de grauwe lucht en verwondert zich hoe snel de lichamelijke herinnering aan een hittegolf vervaagt. De stof van zijn onderbroek voelt niet klam als hij met zijn vingers over zijn billen wrijft. Er is nog meer regen voorspelt. Als het maar niet gaat onweren tijdens de tocht.

In een angstig visioen ziet hij zichzelf verzopen op de fiets over de gladde klinkers trappen. Dikke druppels glijden via zijn hoofdhaar en wenkbrauwen uit zijn wimpers en prikken in zijn ogen. De weg voor hem is door de schilder met zijn handpalm uitgewreven tot een amalgaam van waterige kleuren.

Hij lijkt nooit aan te komen, trapt en trapt, maar vindt geen bestemming.

Godvergeten. Dat is het woord dat hij gebruikt. Godvergeten is de kamer die hij bewoont, de familie die hem voortbracht, de school die hem vormde. De buurvrouw kijkt schichtig in zijn richting, groet kortaf en duwt haar tweeling voorzichtig maar resoluut richting het trappenhuis. De spuitbus zwarte verf in zijn hand sist een groot kruis op de voordeur. Hij kermt onbegrijpelijke woorden. Door het kruis slingert hij een kronkelige streep, zoals de slang bij de apotheek. Opgejaagd spuit hij woorden op zijn deur die hij gevonden heeft op internet: Vade retro Satana, numquam suade mihi vana.

Toen hij vanochtend in de spiegel keek, was het duidelijk. De transformatie. De lurkende onderwereld had hem geïnfecteerd. Zijn oogopslag. Het was niet de zijne. Zijn handen herkende hij niet. Er is kwaad nabij. Met een pincet probeerde hij de haartjes uit zijn vingers te trekken. Een duivelsteken.

Binnen slaat hij de spiegel stuk.

De diepte. De stilte en de diepte. Wielrenners en volgauto’s razen waanzinnig voor hem langs. Achter hem de afgrond. Slechts een meter hoeft hij achteruit te stappen en hij verdwijnt voor eeuwig in een begroeid Zuid-Frans ravijn. De hekken staan voor hem, niet achter hem. Alle herrie en consternatie, het applaus, de radio’s, claxons, muziek, omroepers, ze zijn dof en lijken mijlenver. Alles vindt plaats achter glas. Daartegen wordt hij beschermd. Maar niet tegen de afgrond. De weerspiegeling van autoruiten toont wat de wereld ziet: een idioot met een pet op het hoofd.

Overgave. Angst en overgave. Waarom staat hij hier? De Raleigh-pet, souvenir uit 1978, volgens zijn vader echt gedragen door Raas of Knetemann, is de tijdcapsule die hem conserveert. De toekomst vervult hem met evenveel huiver als de gedachte een meter achteruit te stappen. Toch is het onvermijdelijk. Hij staat op het kruispunt.

Zijn handen omklemmen het dranghek.

Ademloos volgt ze de elegante lijnen. Het gepatineerd brons, hier en daar glanzend, verleent de danseres haar levendig aanzien. Wanneer ze met haar vingertoppen het beeldje aanraakt voelt ze ogenblikkelijk de verbinding die ze ervoer toen ze haar voor het eerst zag, als een zachte stroom die door haar lichaam golft. De dans. Als niets tevoren wakkerde die de hunkering aan haar te bezitten, haar te koesteren, lief te hebben. Ze maakte de tafel leeg en zette haar op een viltje.

Er klinkt balletmuziek van Delibes. Langzaam lijkt de kleine danseres haar gracieuze bewegingen uit te voeren, losgespeeld uit het brons. Hoe langer ze naar haar kijkt, des te intenser ze beweegt. Het is goed dat ze haar heeft meegenomen. Hier is ze vrij. Haar schuchtere frêleheid kwam niet uit de verf tussen de andere beelden. De beveiliger lette voornamelijk op een schoolklas.

Ze danste zo eenvoudig haar leven binnen.