Het besluit viel vorige week donderdag, rond half drie. Vandaag is de dag dat hij de leegte gaat ervaren. Hij hoorde erover in een podcast en was dadelijk gefascineerd. Het greep als een ontbrekend puzzelstuk naadloos in de onbevrediging die hem de laatste tijd bevangen heeft. Tegen kwart voor twee overzag hij zijn bezittingen, zijn carrière, zijn vriendenkring, de energie die het kost om dat alles te onderhouden. De volheid. Hij is het dragen zo moe. En toen hoorde hij van de leegte.

Hoe moeilijk kan het zijn? denkt hij, gewend aan gemakkelijk succes. Gewoon even niks doen, mijn mond houden en de playlist uitzetten. Verlangend gaat hij buiten op de patio zitten en sluit zijn ogen. Na enkele minuten schudt hij zijn hoofd en sluit zich op in de wc. Hij concentreert zich op een vlek onder de afzuiging.

Hij zucht, grijpt zijn autosleutels en rijdt de stad uit.

De tijd dat ze hem in zweterige dromen ’s nachts opjoegen ligt achter de horizon van zijn gevoelsherinnering. Dat wil niet zeggen dat het hem tegenwoordig onberoerd laat. Maar het is, zoals hij het zelf omschrijft, genormaliseerd. Wat welbeschouwd een dwaas woord is, want normaal is het voor hem nooit geworden, evenmin als de norm. Elk ontslag dat hij aanzegt, gaat gepaard met emoties, van beide kanten. Staat iemand er weleens bij stil hoe pijnlijk het voor hem, reorganisatiemanager, is de brenger van mythologisch onheil te zijn?

Zijn eerste ontslagronde staat hem bij als een jeugdige vrijage. Trots en verwarrend. Onzekerheid of de zware maatregel wel in verhouding staat tot het verwachte voordeel. Hij heeft geleerd dat de toekomst zich maar moeilijk in modellen laat vatten. Het is de willekeur van die toekomst die het oordeel bepaalt dat de publieke opinie over hem velt.

Uiterlijk onbewogen tart hij het lot.

Eigenlijk droomt hij er al jaren van. Hoe het zal zijn, en wat het weldadig effect op hem en zijn leven zal zijn. Als hij eraan denkt, voelt hij die zalige onrust in zijn lichaam, waarvan hij als tiener meende dat die voorbehouden was aan de Grote Liefde. Overdag leest hij wat, en doet de afwas, hij maakt noodgedwongen een praatje met een buurtbewoonster, en veegt het tegelpad naar zijn voordeur. Het vervult hem niet. Hij vindt het zonde van zijn kostbare tijd, en tegelijk weet hij niet wat hij anders zou moeten doen. 

Aan het verwezenlijken van de grote droom komt hij niet toe. Hij durft er niet aan. Nog herinnert hij zich al te goed hoe het hartzeer hem opvrat, toen zijn vorige droom uiteen spatte. Wie zich wil beschermen tegen verlies, moet geen rijkdom vergaren, bedacht hij zich.

Een schraal leven is niet lastig af te geven.

Ze likt zichzelf. Lenig is ze op de kast gesprongen en bepaalde dat dit de plaats is én het moment voor een wellustige wasbeurt. Vervolgens rolt ze zich op en laat langzaam haar kopje zakken op haar voorpoten. Lijzig vallen haar ogen dicht. De televisie waar ze voor is gaan liggen hindert haar niet, maar ze heeft er ook geen voordeel van. In haar poezenbrein is het een betekenisloos onderdeel van de natuurlijke omgeving, totdat hij iets vertoont dat een plaats heeft in haar evolutionair conceptenbestand. Uitgezonden vogels bekleden daarin onveranderlijk plaats één.

Muziek heeft duidelijk geen plaats in dat bestand. Hoe kranig het Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks ook zijn best doet op Brahms Vier, ze raakt noch ontroerd, noch geïnteresseerd. Ze registreert onbezielde ruis. Volslagen indifferent komt ze wijd geeuwend overeind, rekt zich uit en huppelt parmantig voor het televisiebeeld.

Er is wel een balletdanseres aan haar verloren gegaan.

Hij haat zichzelf wanneer hij op straat in slaap valt. Het gebeurt ook zomaar. Zo zit hij tevreden op een muurtje of een bankje naar opgewonden scholieren en winkelende vrouwen te kijken, en zo is hij vertrokken. Ook nu wordt hij weer wakker doordat iemand aan zijn arm trekt. ‘Hallo meneer, leeft u nog?’ hoort hij een meisje als door een lange koker tegen hem zeggen. Verward kijkt hij op naar het groepje dat zich om hem heen verzameld heeft. ‘O ja hoor, dank u wel’, zegt hij zacht.

Akelig kind, laat me met rust, denkt hij tegelijk. Hij haat het zo betrapt te worden. Narcolepsie, opperde een kennis in een kroeg een tijd geleden. Hij antwoordde: ‘Stel je niet aan, ik ben gewoon een vermoeide, gammele oude zak. Op een dag val ik dood neer tussen de Hema en de C&A.’

Een heroïsch einde, vonden ze op dat moment.

Steeds wanneer ze de koffer opent, hoort ze haar vader. ‘Waarom is het voor jou toch zo godsonmogelijk ooit eens iets normaal te doen? Neem toch een dwarsfluit, zoals alle meisjes,’ riep hij maar. Alsof ze het lichaam van haar minnaar beetpakt haalt ze haar tuba uit de fluwelen houder in de koffer. Ze kan zich maar al te goed herinneren hoe ze kramp kreeg van het gewicht. Ze was zo’n broos kind. En hoe haar lange haar vast kwam te zitten tussen de ventielen. Haar vader ontwarde de boel geduldig.

Ze bevochtigt haar lippen met de tong en zet aan. Een onwerkelijk zachte, diepe toon trilt door haar lijf. De eerste sensatie is ze nooit kwijtgeraakt. Ze is dankbaar voor de mogelijkheden die ze kreeg. In het ziekenhuis heeft ze voor haar vader gespeeld, het was de laatste keer dat ze hem zag.

De zusters stonden in de deuropening.

Wat een rijkdom, ik ben toch maar een gelukkig mens, bedenkt hij zich en schenkt nog een kop cafeïnevrije koffie in. Twee slome hommels inspecteren de viooltjes die voor hem op de tuintafel staan. Voor hetzelfde geld was het allemaal anders gelopen, mijmert hij voort. Je weet het niet. En je hebt er ook geen invloed op. Het is onverdiend. Met onverholen genoegen knabbelt hij de randen van een stroopwafel af en neemt een slok koffie. Mijn zuster heeft vijftien jaar gesukkeld en pijn geleden, en kijk mij nou eens. 

De twee hommels zoemen samen naar nieuwe ontdekkingen in de border. Hij ziet hoe zijn zusje en hij in de tuin speelden en elkaar achternazaten, in een verleden dat steeds verder verbleekt. ‘Je kan me toch niet pakken’, krijtte ze in angstig plezier. Ze is uiteindelijk toch te grazen genomen, denkt hij, niet zonder spijt.

Hij kan het niet helpen.

Er is geen levende ziel die het in de gaten heeft, dacht hij enkele jaren geleden. Hij gooide, angstig om zich heen kijkend als een schooljongen die over de rand heeft gepist, mandarijnenschillen tussen de struiken van een gemeenteplantsoen. Sindsdien beschouwt hij zichzelf als bevrijd. Het inzicht verdiepte toen hij doorkreeg dat het bovendien niemand een reet kan schelen, ook als het wél werd opgemerkt. Het Alziend Oog dat hij uit ervaring had leren vrezen, bleek een zeer beperkte focus te hebben, en buiten zijn ouderlijk huis niet te bestaan.

Nu voelt hij zich vrij om te leven zoals hem goeddunkt. Hij waant zich onbegrensd, wandelt met zelfvertrouwen door een winkelstraat, is trots op de bewijzen van zijn bestaan die hij overal achterlaat. Steeds sneller zet hij een grote mond op als hem iets in de weg wordt gelegd. De wereld houdt rekening met hem.

Na vijftig jaar eindelijk zestien.

Haar sterven is een karikatuur geworden. Dat is wat de tijd met de herinnering doet. Wanneer hij vluchtig denkt aan haar overlijden – bijna dagelijks – ziet hij een gefixeerde scène. De gebeurtenissen, de chronologie, maar ook de pijn en de opluchting, de gesprekken, ze lijken verschrompeld tot een teflon Golgotha op zakformaat. Hij neemt het overal mee naar toe, onzichtbaar voor anderen, maar ongemakkelijk tijdens het lopen en zitten. Het zou niet anders zijn met een droom, of herinnerde flarden uit een film.

Af en toe voelt hij zich schuldig aan de vervaging. Dat hij haar in de jaren erna steviger had moeten vasthouden. Maar hij ging door met zijn leven, en probeerde haar dood het spreekwoordelijke plekje te geven. Inderdaad gingen de scherpe randjes ervan af. En dat had hij niet gewild. Ook de details die hij had willen koesteren verdwenen daarmee.

Hij moet haar op enig moment gekust hebben.

Spijt is voor mensen zonder plan. Hij heeft niet als kip zonder kop besloten vandaag de fiets te nemen. Alle argumenten die hij kon bedenken heeft hij overwogen en de uitkomst was helder: auto laten staan, fiets uit schuur pakken. Nu, na een dikke anderhalf uur blijkt hem niet voor de eerste keer dat hij vooral een goed theoreticus is. De temperatuur is onbestaanbaar hoog, de luchtvochtigheid die van een sauna. Amechtig hapt bij naar adem en veegt het zweet opnieuw van zijn gezicht en uit zijn nek.

Spijt is voor mensen zonder plan. Vandaag echter moet hij zijn eerdere hypothese herzien. Het is een rationeel proces. Hij kan zich niet laten leiden door zijn emoties. Dat hij zich diep ellendig voelt mag geen rol spelen. Wel vraagt hij zich af welke van zijn aannames omtrent dit experiment onjuist waren.

Hij stapt af. Het testmateriaal voldoet niet aan de standaard.